Ένα ξενοδοχείο, μια βασίλισσα & πολλά στοιχειά

Βερεγγάρια! Μια ονομασία εξωτική, ιστορική και ιντριγκαδόρικη, από την ομώνυμη Ισπανίδα πριγκίπισσα σύζυγο του Αγγλου βασιλια Ριχάρδου Λεοντόκαρδου, που η ιστορία τους συνδέεται άμεσα με την Κύπρο.

Βερεγγάρια στον Πρόδρομο σήμερα

Ο ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου Berengaria , πριν εκατό περίπου χρόνια λέει η παράδοση, επέλεξε το όνομα αυτό προς τιμήν του βασιλικού ζεύγους που έκανε μετά τον γάμο του στη Λεμεσό ενα μικρο διήμερο του μέλιτος το 1191 μ.Χ. στον Πρόδρομο.

Το Βερεγγάρια χτίζεται

Ισως βεβαια ηταν και ένας τρόπος για να καλοπιάσει το 1927, την τότε αποικιοκρατική αγγλική διοίκηση του νησιού που συνηθως ήταν αντίθετη σε οποιαδήποτε επιχειρηματική πράξη των Κυπρίων.

Berengaria

Το Berengaria Hotel στο Τρόοδος σε υψόμετρο 1400 μετρων κτίζεται αρχικά το 1927 αλλά λόγω της βαρυχειμωνιάς δημιουργήθηκαν ρωγμές στους τοίχους με αποτέλεσμα την άμεση κατεδάφιση του.

Βερεγγάρια στον Πρόδρομο σήμερα

Το 1931 ολοκληρώθηκε η ανοικοδομηση του με την υπογραφή του Βρετανού αρχιτέκτονα Walter Henry Clarke.120 εργάτες δούλευαν ωστε οι τοιχοι του Berengaria φτιαγμένοι από πέτρα της περιοχής να έχουν πάχος ένα μέτρο και ύψος 25 μέτρα. Ο αρχιτεκτονας δεν το ειδε ποτε τελειωμενο αφου στην εξεγερση του 1931 στα μεταλλεια Αμιαντου στα οποια ηταν αρχιτεκτονας αναγκαστηκε να φυγει για την Αγγλια.

Βερεγγάρια – Κήποι και Πισίνα σήμερα

Το ξενοδοχείο αποτέλεσε ένα από τα σπουδαιότερα ορεινά καταλύματα του 20ού αιώνα στην Μεσόγειο και χαρακτηρίστηκε ξενοδοχείο των βασιλιάδων αφου, αρκετοί κύριοι και κυρίες της εγχωριας αλλα και ξένης υψηλης κοινωνιας το επισκέπτονταν συχνά. Το είπαν “η κατοικία των θεων”! Το 1984 ο ΚΟΤ αναστείλε την άδεια λειτουργίας του και έκτοτε δεν λειτούργησε ξανά.

Βερεγγάρια – Σκάλα Εισόδου σήμερα

Εξαιτίας της απότομης διακοπής της λειτουργίας του ξενοδοχείου πολλοί είναι οι στοιχιωμενοι μύθοι που το κατακλύζουν. Μύθοι, που ακόμα και γυμνο, κρύο και παραμελημενο, χωρις φανταχτερες κουρτινες, μεγαλοπρεπή τζάκια και στολισμένες αίθουσες χορού, καθιστούν το Βερεγγάρια πόλο έλξης.

Το φανταχτερό περιτύλιγμά που καποτε φιλοξένησε σταρ, βασιλιαδες και πολιτικους σημερα εγινε χωρος συναξης βανδαλιστών και πνευματων…

Όταν μιλάει κανείς για «κυνήγι φαντασμάτων», σκέφτεται ιστορίες τρόμου, Ghostbusters, περίεργες δραστηριότητες…όλα αυτά και άλλα πολλά σε ένα μόνο εγκαταλειμμένο ξενοδοχείο.. ή μήπως οχι και τόσο εγκαταλειμμένο τελικα;

«κυνήγι φαντασμάτων»

Ενα ερωτευμένο ζευγάρι που η γυναίκα πεθαινει ξαφνικα κατω απο ανεξιχνίαστες συνθήκες και ο άνδρας αυτοκτονεί από την απελπισία του πέφτοντας από τον 2ο όροφο. Μια άλλη εκδοχή του ΄ιδιου μύθου λεει οτι ο αντρας κράτησε το σωμα της νεκρης γυναίκας στο δωμάτιο, σφράγισε την πόρτα και αυτοκτονησε. Ο κορμός δύο δέντρων στην αυλή ξενοδοχείου, φτιάχνει δύο φιγούρες αγκαλιασμένες που θαφτηκαν εκει, ενώ θαμώνες επειτα ισχυρίζονταν πως άκουγαν γυναικείους λυγμούς στο δωμάτιο του άτυχου νεκρού ζευγαριου.

Ο κορμός δύο δέντρων φτιάχνει δύο φιγούρες αγκαλιασμένες

Μια κοπέλα πνίγηκε στην πισίνα του ξενοδοχείου, αλλά οι θαμώνες εβλεπαν τη σιλουέτα της να κολυμπα στο νερό της πισίνας κάθε βραδυ. Στην ίδια πισίνα, πνίγηκε και ο ένας από τους γιους του ιδιοκτήτη λόγω χρεών που οδήγησαν και στο κλείσιμο του ξενοδοχείου….

Μια κοπέλα πνίγηκε στην πισίνα του ξενοδοχείου

Μια κυρια καθόταν στο μπαλκόνι κι επαιρνε το πρωινο της οταν το δαπεδο κατερρευσε απο τον 1ο οροφο και ξαφνικα βρεθηκε στο κενο. Κακην κακως η ιστορια λεει οτι ο κοσμος ζητησε να κλεισει το ξενοδοχειο.

Βερεγγάρια στον Πρόδρομο σήμερα

Γυρω στο 1980 ξέσπασε μια μεγάλη πυρκαγιά και παιδιά δημοτικού που παραθέριζαν στο ξενοδοχείο κάηκαν ζωντανά στον δεύτερο όροφο. Κάποιοι ισχυρίζονται οτι την νύχτα ακούγονται παιδικά κλάματα… Στο ξενοδοχείο ωστόσο δεν ξέσπασε ποτέ πυρκαγιά…


Τσαττιστά – Τα Κυπριακά δίστιχα με ρίζες στο Βυζάντιο


Tsiattista – Poetic Duelling

Τα Κυπριακά ερωτικά δίστιχα, δημιούργημα του λαού δια μέσου των αιώνων στον κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Unesco, από το 2011 με τον τίτλο «Tsiattista – Poetic Duelling / Τσιαττιστά, Ποιητική Μονομαχία » θέλοντας να τονίσει το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό γνώρισμά τους που αφορά την ευγενή άμιλλα που αναπτύσσεται μεταξύ των διαγωνιζόμενων ποιητών.

Ελα να πάμε μανα μου τζει στα βουνα τ΄Άκαμα, που δύει ο ηλιος γλίορα να ππέσουμε αντάμα.

Ενας ξεχωριστός τρόπος εκφρασης των ατελείωτων ψυχικών διακυμάνσεων του απλού κοσμου σε στιγμές χαράς, ερωτα, ή πόνου. Στην Ιταλία και στην Ελλάδα τα Ερωτικά δίστιχα ή αλλιως Ρίμες αγάπης ακόμα και οι Μαντινάδες ειναι τα λυρικά ερωτικά στιχάκια.

Σαράντα μέρες άννοια λάκκον μές τήν αυλήν της,
νά ‘βρω τ’ αθάνατον νερόν να λούννει το κορμίν της.

Χαρακτηριστικά

Τα δίστιχα συνήθως αυτά γράφονται – λέγονται σε ομοιοκατάληκτο δεκαπεντασύλλαβο στίχο με αυτοτελές και ολοκληρωμένο νόημα. Από ερωτικά, μέχρι και μυλλωμένα – πονηρά, η θεματολογία ποικίλει,, λογοπαίγνια και αναφορές σε βασιλιάδες, άνθη, δράκους, αγίους και τοπωνυμια μας δίνουν τον κυπριακό παλμό.

Τα σσειλη της τα κότζινα θέλω να τα φιλήσω, μα ετσι όπως στάσουσιν κρασί φοούμε μεν μεθύσω!

Μεσα απο τα τσαττιστά, η κυπριακή γλώσσα και το περιεχόμενο της ενεπνευσε πάμπολλους ανώνυμους δημιουργούς που αυτοσχεδιάσαν πάνω στη σταθερή τους φόρμα, αλλά και επώνυμους λογοτέχνες και ποιητές όπως ο Κωστας Μόντης, και ο Μιχάλης Πασιαρδής.

Αγαπες εκαμα πολλες, εχω τζιαι μια στην Κριτου,
εχω τζια μια στο Νιο Χωρκον, τζια τρεις στην Αντρολυκου .

Γιατί Τσατιστά;


Τα τσιατιστά προέρχονται από τη κυπριακή λέξη τσιαττώ που σημαίνει ταιριάζω, στην προκειμένη το ταίριασμα των στίχων. Τα τσιατιστά πηγάζουν από τη παραδοσιακή λαική ποίηση και απαγγέλονται συνήθως στα πανηγυρια, και γλέντια από τους καλοφωνάρηδες της παρέας και την επανάληψη του τελευταιου στίχου από τους παρευρισκομένους.

Εφύασιν οι σήκωσε πάσιν τζ΄οι τυρινάες, τζ΄ εμείνασιν οι κορασιές με δίχως τους αντράες…

Τα Τσιαττιστά αποτελούν ένα από τα πιο ζωντανά κομμάτια της Κυπριακής λαϊκής ποιητικής. Πρόκειται για αυτοσχέδια ποιητικά δημιουργήματα στιγμιαίας έμπνευσης, ως επί το πλείστον διαγωνιστικού χαρακτήρα. Οξυδέρκεια, φαντασία, κι ετοιμότητα, ειναι οι δεξιότητες του ποιητάρη. Πολύ γνωστοί είναι οι διαγωνισμοί τσιατιστών ειδικά στα πανηγύρια του κατακλυσμού που γνωστοί ποιητάρηδες διαγωνίζονταν προσπαθώντας να ταιρίαξουν τους επόμενους στίχους τους σε αυτούς που απάγγελλε ο προηγούμενος διαγωνιζόμενος. Νκητής είναι αυτός που θα τσιάτιζε μεχρι τέλους.

Είπουν της δως μου ’να φιλίν τζ’ είπεν μου πκιάε δέκα
τζ’ είπουν τζ’ εγιώ ’πού μέσα μου «ηντα καλή γεναίκα»!

Ρίζες στο Βυζάντιο

Η τέχνη των τσατιστών κληροδοτήθηκαν σε μας απο την εποχή του Μεσαίωνα. Η καταγωγή τους ανάγεται στους βυζαντινούς αιώνες, αυτό που οι Βυζαντινοί ονομαζαν “ερωτικά εκατόλογα”. Τα «καταλόγια» των βυζαντινών ιπποτικών μυθιστορημάτων του μεσαίωνα τα οποια εμφανιζονται και στην συλλογή στίχων «Περί έρωτος και αγάπης» του 15ου αιώνα.  Η λαϊκή ποίηση στη Κύπρο, περνώντας από διάφορα στάδια και διακυμάνσεις, έχει πλέον τα Τσιαττιστά ως αναπόσπαστο τμήμα της παράδοσης αφού, διατήρησαν πολλά στοιχεία από την αρχική τους μορφή. 

Εφίλου την τζαι λαλεν μου,
δάκκα με να πονησω,
να τζιζω πανω να πονω
να μεν σε λησμονισω.